
توصيه ها:
- کليه موادي که در نارنجک، ترقه، منور و ساير مواد آتش زا و محترقه استفاده مي شوند، از مواد منفجره و آتش گير هستند که ماده اي خطرناک است و صدمات جبران ناپذيري را به دنبال خواهد داشت.
- اين مواد خاصيت خودبه خودي آتش گيري و انفجاري دارند. لذا از نگهداري آنها حتي به مقادير بسيار کم در منازل، زيرزمين، محل کار و... جداً خودداري کنيد.
- از حمل مواد محترقه و آتش گير و انفجاري حتي به مقادير بسيار کم، در جيب لباس و کيف جداًً خودداري کنيد.
- کودکان و نوجوانان از اقشار آسيب پذير هستند ،استفاده از اين مواد توسط آنان خطرات جدي به همراه داشته، سلامت آنان را به خطر انداخته و مرگ را به دنبال خواهد داشت.
- در صورت نگهداري مواد آتش بازي، حتي کم خطر حتماً آن را در جاي خشک و خنک نگهداري کنيد.
- بقاياي مواد آتش بازي را سريعاً جمع آوري نکنيد. حتماً 15 تا 20 دقيقه صبر کنيد. بعد آن را جمع آوري کرده و در يک سطل محتوي آب بريزد و سپس دفع کنيد.
- در صورت داشتن مواد محترقه و انفجاري حتماً از آن در بيرون از خانه و دور از محل مسکوني و در جايي که علف هاي خشک و درختان موجود هستند، استفاده کنيم.
- هميشه در مواقع آتش بازي جهت اطفاء حريق، آب در دسترس داشته باشيد.
- مواد آتش بازي (محترقه و انفجاري) را از محل هايي که مطمئن هستند خريداري کنيد. اين مواد را از دست فروش تهيه نکنيد.
- کودکان به هيچ عنوان شخصا نبايد از مواد آتش بازي و محترقه استفاده نمايند.
- مواد آتش بازي (منفجره و محترقه) را به طرف افراد ديگر پرت نکنيد.
- هيچگاه مواد آتش بازي را در جيب خود نگذاريد، زيرا ضايعات جبران ناپذير به همراه خواهد داشت.
- هيچگاه مواد آتش بازي (منفجره و محترقه) را در ظروف شيشه اي يا فلزي قرار ندهيد، زيرا در صورت انفجار ذرات شيشه يا فلز، به اطراف پرتاپ شده و سبب صدمات و خطرات جاني خواهد شد.
بوته افروزي ، آب پاشي و آب بازي ، فالگوش نشيني ، قاشق زني ، كوزه شكني ، فال كوزه ، آش چهارشنبه سوري ، آجيل مشگل گشا ، شال اندازي ، شير سنگی، ( توپ مرواريد ) و … از آداب و رسوم این شب به شمار می رفته است که اکنون ما حتی شاید نام خیلی از آنها را هم نشنیده ایم.
در همین شب و یا چهارشنبهیِ آخر صفر هرگاه نیت بکنند و کلید دودندانه بهزمین گذاشته، پشت در اتاق همسایه بایستند، اگر صحبت آنها موافق با نیتشان باشد، بهمراد میرسند و اگر برخلاف آن باشد، مرادشان برآورده نخواهد شد.
قاشقزنی: اگر کسی ناخوش داشته باشد به نیت سلامتی او در شب چهار شنبهسوری ظرفی برداشته، میرود در خانهی همسایهها را میکوبد و بدونِ اینکه چیزی بگوید با قاشق به آن ظرف میزند، صاحب خانه یا خوراکی و یا پول در ظرف او میاندازد. آن خوراکیها را به ناخوش میدهند و یا با آن پول چیزی میخرند و به ناخوش میخورانند که شفا خواهد یافت.
نیت: در همین شب، کوزه آبی زیر ناودان رو به قبله میگذارند و هرکسی از اهل خانه نیت کرده چیزی در آن کوزه میاندازد. صبح ِ چهارشنبه، یکنفر فال از حافظ میگیرد و دختر ِ نابالغی دست کرده از کوزهی آب، یک به یک چیزهایی که به متعلق به هر کس است، بیرون میآورد و با فال مطابقه میکند.
بسیاری از مراسم كه اكنون در پایان سال و شب چهارشنبه سوری باقی مانده، كنایه و نشانواره است از اهدای نذور و فدیه به ارواح. شب جمعه آخر سال، شب چهارشنبه و یا آخرین شب سال به زیارت اهل قبور رفتن و نذری جهت اموات دادن، مراسم آتش افروختن بر بامها میان زرتشتیان، پخش آجیل مشكل گشا، مراسم فال كوزه وكجاوه بازی و شال اندازی میان مردم آذربایجان همه و همه جای پایی مشخص در رسوم ایران قدیم دارند.
استاد پورداود ، پس از بزرگداشت اين جشن باستاني ، به مبحث ويژه اي اشاره دارد و بر اين باور است كه رسم پريدن از روي آتش و خواندن ترانه هايي همچون « سرخي تو از من ، زردي من از تو و … » از افزونه هاي اسلامي است و از ديدگاهي ، بي احترامي به جايگاه ارجمند آتش به شمار مي رود .
اما يكي از جنبه هاي تقدس آتش پاك نمودن بيماري ها و دور كردن ارواح خبيثه (به تعبير آن دوران) بوده است؛ برای نمونه در صورت سرايت طاعون رخت و ابزار بيمار را در آتش مي ريختند تا از بدي ها پا ك شود؛ و اين بي احترامي به آتش بشمار نمی آيد.
همين امروز هم رسم اسفند دود كردن و گرد خانه تاب دادن رايج است(برای زدودن شر و بيماري و چشم زخم)كه باز مانده از گذشته است؛ هم اكنون پريدن از روي آتش هم مي توانسته با فلسفه پاك كردن نفس صورت گرفته باشد.
در جاهايی همچون شيراز ، كردستان و آذربايگان ، آداب و آيين ويژه و كهن تري وجود دارد . برای نمونه، سفره حضرت خضر ( ع ) و يا آب پاشي در سعديه كه ويژه ي شيراز است و يا سفره هاي خوراكي رنگيني كه در كردستان و آذربايگان آماده ميشود و نيز آيين آتش افروزي و شادماني همگاني مردم . برخي را عقيده بر اين است كه « جشن سوري » ( چهارشنبه سوري ) با مراسم مربوط به بزرگداشت فروهر درگذشتگان نيز پيوند و بستگي دارد.
با مرور زمان، كم كم رسم پریدن از روی آتش و خواندن ترانه هایی باب شد كه به اشارت شادروان استاد پور داوود در واقع زشت است:
در جشن چهارشنبه سوری از روی شعله آتش جستن و ناسزایی چون "سرخی تو از من و زردی من از تو" گفتن از روزگارانی است كه دیگر ایرانیان مانند نیاكان خود آتش را نماینده فروغ ایزدی نمی دانستند و امروزه هم استفاده از مواد منفجره و آتش زا به این مراسم باستانی و زیبا اضافه شده است.
جشن ایرانی سوری کمابیش در سراسر ایران مرسوم و معمول است. در بیشتر روستاها, نوازندگان ِ بومی –در زمان برگزاری جشن- ساز ِ همراهی کننده ای را می نوازند. آقا جمال خوانساری نویسده ی سده ی 19م, نواختن سازی را در این روز را, برای دور کردن بدبختی پیشنهاد کرده بود. تا سال 1920م که مردم از داشتن جنگ افزار گرم بازداشته شدند, مردان از شلیک تیر هوایی به نشانه ی افروخته شدن چوب و خاشاک بهره می بردند.
در جاهایی همچون شیراز ، کردستان و آذربایگان ، آداب و آیین ویژه و کهن تری وجود دارد . برای نمونه، سفره حضرت خضر (ع) و یا آب پاشی در سعدیه که ویژه ی شیراز است و یا سفره های خوراکی رنگینی که در کردستان و آذربایگان آماده می شود.
تاریخ ایران باستان پر از جشن هایی است كه همگی بر پایه دید و نگاه پیشینیان ، دارای فلسفه و جوهری وجودی اند. امروزه تنها « جشن سوري » ، معروف به « چهارشنبه سوري » و نيز « جشن سده » برايمان به يادگار مانده است و در باره جشن هاي فراموش شده ي آتش ، به « آذرگان » در نهم آذر ماه و « شهريورگان » يا « آذر جشن » مي توان اشاره داشت . آتش نزد ايرانيان نماد روشني ، پاكي ، طراوت ، سازندگي ، زندگي ، تندرستی و در پايان بارزترين نماد خداوند در روي زمين است .چهارشنبه سوری در فرهنگ پارسي به عنوان مقدمه و پيش درآمد عيد نوروز نيز شناخته شده است كه هماره در طول تاريخ، قبل از فرا رسيدن سال نو و تحويل نوروز برپا مي شده و هنوز هم در بين اقوام و شهروندان ايراني از اهميت فوق العاده اي برخوردار است.